Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοὶ Συνοδικοὶ πάρεδροι, συνδιοικηταὶ τοῦ ἱερωτάτου θεσμοῦ τοῦ Οἰκουμενικοῦ μας Πατριαρχείου,
Μακάριοι Ὀρθόδοξοι πατέρες, πρόγονοι καὶ ἀδελφοί, οἱ ἀναπαυόμενοι εἰς τοὺς τόπους τούτους,
Πατέρες, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, ἐκλεκτοὶ συμπροσκυνηταὶ τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Βουκόλου καὶ τῶν ἀπειραρίθμων Ἁγίων καὶ μαρτύρων τῆς Ἰωνικῆς γῆς, γνωστῶν καὶ ἀνωνύμων,
Ἐξοχώτατοι κ. Πρέσβυ, κ. Γενικέ, κ. Δήμαρχε Θεσσαλλονικέων,

«Ἔστι δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ ὅσα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς, ἅτινα ἐὰν γράφηται καθ᾿ ἕν, οὐδὲ αὐτὸν οἶμαι τὸν κόσμον χωρῆσαι τὰ γραφόμενα βιβλία. Ἀμήν». Μὲ αὐτοὺς τοὺς λόγους κατακλείει τὸ ἱερὸν εὐαγγέλιόν του τῆς ἀγάπης, τῆς ἐπαγγελίας καὶ τῆς σωτηρίας, ὁ καταστήσας πρῶτον Ἐπίσκοπον Σμύρνης τὸν Ἅγιον Βουκόλον εὐαγγελιστὴς Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος (Ἰωάν. κα΄, 25).

Σήμερον, ὅτε «ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἡμᾶς συνήγαγε» πανταχόθεν εἰς τὸν Ἱερὸν τοῦτον Ναὸν τῆς νύμφης τῆς Ἰωνίας, τῆς ἀρχαιοτάτης καὶ ἱστορικῆς πόλεως Σμύρνης, μιμνησκόμεθα τῶν λόγων τούτων τοῦ Εὐαγγελιστοῦ καὶ ὁμολογοῦμεν ὅτι ἀληθῶς τὰ βιβλία καὶ αἱ συγγραφαὶ τοῦ κόσμου ὅλου, ἀπὸ τῆς δημιουργίας του καὶ μέχρι σήμερον, δὲν θὰ ἠδύναντο ὄχι μόνον νὰ περιγράψουν ἀλλὰ καὶ ἀνθρωπίνως νὰ ἐκφράσουν τὸ θαῦμα τῆς διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ συγκροτηθείσης καὶ ἀπὸ περάτων ἕως περάτων τῆς οἰκουμένης ἐκτεινομένης Μιᾶς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Οὔτε ὅμως θὰ ἠδύναντο νὰ περιγράψουν αὐθεντικῶς, ἐξ ἑτέρου, τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν λαμπρότητα, ὡς καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ θριάμβου τοῦ Ὀρθοδόξου ἤθους, τῆς Ὀρθοδόξου μαρτυρίας ἐν Χριστῷ καὶ τοῦ μαρτυρίου ἐν Χριστῷ τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς μεγαλοπόλεως Σμύρνης, «τῆς πόλεως τῆς δημιουργίας καὶ τῆς εὐημερίας ἀλλὰ καὶ τοῦ θρύλου καὶ τοῦ πόνου, τοῦ σπαραγμοῦ καὶ τῆς ὀδύνης». Παρὰ τὸ ἀπαισιόδοξον ἀπόφθεγμα τοῦ εἰδότος καλῶς τὰ κατὰ τὴν πόλιν ταύτην Σμυρναίου ποιητοῦ Γιώργου Σεφέρη ὅτι «ἡ Σμύρνη ἔχει χάσει τὸν ἴσκιό της, ὅπως τὰ φαντάσματα», ἡ πολυπολιτισμικὴ Σμύρνη ἀποτελεῖ διαχρονικὸν καστροφύλακα μνήμης καὶ βιώσεως τῆς σωτηριώδους διδασκαλίας καὶ τῆς Ὀρθοδόξου μαρτυρίας τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους. Εἶναι ἡ διαχρονικὴ μνήμη καὶ μαρτυρία τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, διὰ τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου, τοῦ ἑορταζομένου ἐν τῷ Ναῷ του Ἁγίου Βουκόλου, καὶ τοῦ διδασκάλου καὶ διαδόχου του Ἁγίου Πολυκάρπου καὶ τῆς «μέχρι τῶν ἐσχάτων» σειρᾶς τῶν ἀειμνήστων Ἱεραρχῶν τῆς πόλεως, οἱ ὁποῖοι ἐτήρησαν «τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ», καὶ εἰσελθόντες «εἰς τὸν χῶρον τῆς κρίσεως τοῦ Θεοῦ», ἀναμένουν τὸν στέφανον τῆς ζωῆς καὶ τοῦ ἀγῶνος, «ὃν ἀποδώσει ἑκάστῳ ὁ Κύριος ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ».

Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν περίκλυτον Σμύρνην, τὴν ἐν τόπῳ περικλειομένην καὶ ὁριοθετουμένην καὶ συνάμα ἀχώρητον καὶ ἄπειρον εἰς τὴν μνήμην καὶ εἰς τὴν ἱστορίαν. Φέρομεν εἰς τὸν νοῦν μας ὅτι αἱ ἱστορικαὶ ἐναλλαγαί, αἱ ὁποῖαι ἀλλεπαλλήλως παρατηροῦνται εἰς τὸν ταλαίπωρον πλανήτην μας, δὲν ἐπέτρεψαν ἐπὶ δεκαετηρίδας, «κρίμασιν οἷς οἶδεν» ὁ Κύριος, τὴν τέλεσιν ἐν λειτουργικῇ συνάξει ἐνταῦθα τῆς πανηγύρεως τοῦ πρώτου Ἐπισκόπου τῆς Σμύρνης. Τῆς Σμύρνης ἡ ὁποία ἔχει νὰ παρουσιάσῃ πλῆθος ἁγίων ἱεραρχῶν, μαρτύρων καὶ ὁσίων, κοσμούντων διὰ τοῦ βίου καὶ τῶν ἄθλων των τὸ ἑορτολόγιον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τὴν «ἱερὰν βίβλον τοῦ Γένους», κατὰ τὴν τήρησιν τῆς προτροπῆς τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν Ἄγγελον-Ἐπίσκοπον τῆς Σμύρνης: «Γίνου πιστὸς ἄχρι θανάτου, καὶ δώσω σοι τὸν στέφανον τῆς ζωῆς» (Ἀποκ. β΄, 10-11).

Πρῶτος δὲ γενόμενος πιστὸς ἄχρι θανάτου καὶ ὁμολογήσας τὴν πίστιν πρὸς τὸν Θεάνθρωπον καὶ Σωτῆρα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, εἶναι ὁ σήμερον ἑορταζόμενος Ἅγιος Βουκόλος, ὁ ὁποῖος «ὡς ἐπίσημος κριὸς ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς τῆς χορείας τῶν Σμυρναίων ἁγίων», παραδοὺς βιωματικῶς εἰς τοὺς μετέπειτα πιστοὺς τῆς Σμύρνης καὶ τῆς περιοχῆς τὴν παρὰ τοῦ διδασκάλου του Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου παραληφθεῖσαν σωτήριον διδαχὴν τοῦ Εὐαγγελίου.

Ἡ πίστις εἰς τὸν Χριστόν, θεωρουμένη κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους Χριστιανικοὺς αἰῶνας, ἀλλὰ καὶ ἐν συνεχείᾳ, κατὰ περιόδους εἰς ὡρισμένους τόπους, ὡς «ἔγκλημα καθοσιώσεως» ἐτιμωρεῖτο διὰ φρικτῶν μαρτυρίων καὶ βασανιστηρίων, εἰς τὰ ὁποῖα καθυπεβλήθη καὶ ὁ Ἅγιος Βουκόλος διὰ τῆς ἀποτομῆς ἐν τέλει τῆς κεφαλῆς του.

Ἐδῶ θὰ ἠθέλαμε νὰ ἀναφέρωμεν ὅτι καὶ τῆς ἡμετέρας Μετριότητος ἐπιθυμία καὶ πρόθεσις καὶ συνεχὴς προσπάθεια ὑπῆρξεν ἀπ᾿ ἀρχῆς τῆς Πατριαρχίας μας ἡ ἀνακαίνισις τοῦ ἱστορικοῦ τούτου σεβάσματος τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως καὶ τοῦ εὐσεβοῦς Ὀρθοδόξου Γένους μας, ὡς τόπου ἱστορίας, μαρτυρίας, μνήμης καὶ μαρτυρίου. Ἤδη εἴχομεν ἐργασθῆ δι᾿ ἐκκλήσεων καὶ προτροπῶν πρὸς τοῦτο καὶ εἴχομεν ὀργανώσει πρὸ 18 ἐτῶν κατὰ τὸν πανορθόδοξον ἑορτασμὸν ἐπὶ τῇ ἀνακηρύξει τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης ὡς Πολιτιστικῆς Πρωτευούσης τῆς Εὐρώπης, ἐπὶ τούτῳ «συναυλίαν». Δοξάζομεν τὸν ἄναρχον Υἱόν, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, ὅτι τὸ ὄραμα καὶ ἡ πρωτοβουλία ἐκείνη ἐστέφθη ὑπὸ ἐπιτυχίας χάρις εἰς τὴν μεγαλόπνοον δραστηριότητα τοῦ Δημάρχου Σμύρνης Ἐντιμοτάτου κυρίου Aziz Kocaoğlu, πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ πρὸς τὸ ὑπ᾿ αὐτὸν Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐκφράζομεν τὰς προσηκούσας εὐχαριστίας διὰ τὴν διάσωσιν τοῦ μνημείου τούτου.

Ἀδελφοί μου, ἀπευθύνομεν πρὸς ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, πρὸς ἐσᾶς τοὺς εὐλαβεῖς προσκυνητὰς καὶ πρὸς ἅπαν τὸ Ὀρθόδοξον πλήρωμα, τὸν λόγον τῆς ἀληθείας τῆς μαρτυρίας καὶ τοῦ μαρτυρίου, τῶν διαχρονικῶς μέχρι τῶν ἐσχάτων ἡμερῶν ἐμπειρικῶς βιουμένων ἰδιαιτέρως εἰς τὴν πόλιν ταύτην καὶ εἰς τὴν Ἰωνικὴν γῆν, εἰς ἔμπρακτον βεβαίωσιν τοῦ Παυλικοῦ λόγου, ὅτι ἡ ἀδυσώπητος ἡμῶν τῶν Ὀρθοδόξων πάλη εἶναι «πρὸς τὰς ἀρχὰς καὶ ἐξουσίας τοῦ σκότους, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις» (πρβλ. Ἐφεσ. α΄, 21).

Τούτου τοῦ εἰρηνοφόρου πολέμου, τῶν ἐξωτερικῶν διωγμῶν καὶ μαρτυρίων καὶ τῆς ἀενάου ἐσωτερικῆς πάλης καὶ τῆς νίκης καὶ καταξιώσεως τῆς ἀληθείας τοῦ Χριστοῦ, μέτοχοι ἐγένοντο πάντες οἱ χοροὶ τῶν Ἁγίων, ἑκουσίως ἐπιλέξαντες αὐτὸν ἐν ἐπιγνώσει, βιοῦντες τὸ Παυλικὸν «ἐάν τις νομίμως ἀθλήσῃ νομίμως καὶ στεφανοῦται» (πρβλ. Β΄ Τιμ. β΄, 5-6) διὰ τοῦ ἀφθάρτου στεφάνου, «ὃν ἀποδώσει ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὁ δίκαιος Κριτής» (πρβλ. Β΄ Τιμ. δ΄, 8).

Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Κυρίῳ,

Εὑρισκόμεθα ἀληθῶς σήμερον εἰς χῶρον καὶ τόπον ἀσύλληπτον. Τόπον καὶ χρόνον ἀένναον, ὡς τὸν λειτουργικόν, κατὰ τὸν ὁποῖον βιοῦμεν τὸ παρελθὸν καὶ τὸ παρόν, ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ, ἐν συγκινήσει καὶ μακαρισμῷ, ἐν χαρᾷ καὶ προσδοκίᾳ. Ζῶμεν τὸ μαρτύριον καὶ τὴν μαρτυρίαν τῶν παλαιῶν. Βλέπομεν τοὺς μὴ ὑπάρχοντας σήμερον δεκαὲξ Ναοὺς τῆς Σμύρνης, μὲ προεξάρχοντα τὸν τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς, καὶ τὸν διασωθέντα καὶ ἤδη ἀνακαινισθέντα Ναὸν τοῦ Ἁγίου Βουκόλου, ἐν ᾧ ἐστῶτες δόξαν καὶ εὐχαριστίαν ἀναπέμπομεν τῷ Κυρίῳ. Εἶναι ἐμπρὸς εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς μας νοερῶς ἡ περίφημος Εὐαγγελικὴ Σχολή, τὸ Κεντρικὸν Παρθεναγωγεῖον, τὸ Νοσοκομεῖον τοῦ Ἁγίου Χαραλάμπους, τὸ Βρεφοκομεῖον καὶ τὸ Ὀρφανοτροφεῖον, οἱ περὶ τοὺς 150 φιλεκπαιδευτικοὶ Σύλλογοι, αἱ 200 καὶ πλέον Βιβλιοθῆκαι, αἱ 35 ὁμογενειακαὶ ἐφημερίδες καὶ τὰ περιοδικά, ἡ ἀθλητικὴ καὶ πολιτιστικὴ δραστηριότης τοῦ «Πανιωνίου» καὶ τοῦ «Ἀπόλλωνος» καὶ ἄλλων γυμναστικῶν συλλόγων τῆς Σμύρνης.

Βλέπομεν ἐδῶ, εἰς τὴν παραλίαν, εἰς τὸ «Καὶ» τῆς Σμύρνης, τὸ «ἀρχοντικὸ» τοῦ Θεοδώρου Καπετανάκη, μὲ τοὺς τοίχους γεμάτους μὲ ἀρχαίας ἑλληνικὰς παραστάσεις καὶ μὲ τὰς εἰκόνας τῶν Ἁγίων τῆς Σμύρνης, μεταξὺ τῶν ὁποίων τοῦ Ἁγίου Βουκόλου καὶ τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου. Αὐτὰ ὅλα καὶ πολλὰ ἄλλα ἦσαν τὸ καύχημα καὶ ἡ ἀλήθεια τῆς Σμύρνης, «ἕνας θαυμάσιος κόσμος μὲ ὁράματα, δράση καὶ προοπτική», τὴν ἀπώλειαν τοῦ ὁποίου ἡ λαϊκὴ μοῦσα τῆς προσφυγιᾶς διὰ τῆς Σμυρναίας Ξανθίππης Ἀναστασιάδου διεκτραγωδεῖ καί, ἀλληγορικῶς καὶ πραγματικῶς, περιγράφει: «πᾶνε κι᾿ ἔρχονται καράβια φορτωμένα προσφυγιά, βάψαν τὰ πανιά τους μαῦρα, τὰ κατάρτιά τους μαβιά. Ποῦ νὰ βρίσκεται ὁ πατέρας ψάχνει ἡ μάννα γιὰ παιδιά, μᾶς ἐσκόρπισε ὁ ἀγέρας σ᾿ ἄλλη γῆ, σ᾿ ἄλλη στεριά».

Δόξα τῷ Θεῷ ὅμως πάντων ἕνεκεν. Ἀξιώνει ὁ Κύριος τοῦ ἐλέους καὶ τῶν οἰκτιρμῶν, ἐπιβλέπων ἐπὶ τὴν ἡμετέραν ταπείνωσιν, καὶ φωτίζει καὶ μεταβάλλει ἐπιμονὴν πολλῶν περιόδων καὶ ἐπιτρέπει, κατὰ τὰ «κρίματα» Αὐτοῦ, τὴν τέλεσιν τῆς Θείας Λειτουργίας ἐν ἁπάσῃ τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἀνατολῇ, ἀρχῆς γενομένης πρὸ εἰκοσαετίας περίπου ἀπὸ τῆς Ἁγιοτόκου Καππαδοκίας καὶ συνεχιζομένης ἐν Πόντῳ, ἐν Ἰωνίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας μέχρι τῆς σήμερον.

Ἐν τῷ πλαισίῳ τούτῳ ἀξιολογητέα καὶ ἡ ἀπὸ ἐτῶν μελετωμένη καὶ ἤδη ὑλοποιηθεῖσα πρωτοβουλία τῆς ἡμετέρας Μετριότητος τῆς ἐπανασυστάσεως τῆς Ὀρθοδόξου Κοινότητος Σμύρνης διὰ τοῦ διορισμοῦ ὡς Ἱερατικῶς Προϊσταμένου τοῦ ἀξίου καὶ δυναμικοῦ Ὁσιολογιωτάτου Ἀρχιμανδρίτου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου πατρὸς Κυρίλλου Συκῆ, ὁ ὁποῖος μετὰ τοῦ διορισθέντος ὑφ᾿ ἡμῶν Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τῆς Εὐγενεστάτης κ. Θεοδώρας Χατζούδη, τῆς Ἰμβρίας, ἐπιτελοῦν λειτουργικὸν καὶ εὐρύτερον ἐκκλησιαστικὸν ἔργον τόσον διὰ τοὺς ἐναπομείναντας ἐν τῇ πόλει ὁμογενεῖς καὶ τοὺς ἀπογόνους των, καὶ τοὺς διακονοῦντας ἐν τῷ Γενικῷ Προξενείῳ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐν τῇ ἐν Σμύρνῃ ἑδρευούσῃ ἀντιπροσωπείᾳ τῆς Νατοϊκῆς Συμμαχίας ὀρθοδόξους πιστούς, ὅσον καὶ διὰ τοὺς παρεπιδημοῦντας ἐν Σμύρνῃ ὀρθοδόξους ἀνεξαρτήτως ἐθνικῆς καὶ φυλετικῆς καταγωγῆς.

Τῆς συμβασιλείας μὲ τὸν Χριστὸν διὰ πολλῶν μαρτυρίων καὶ κόπων καὶ ἱδρώτων, ἐξωτερικῶν καὶ ἐσωτερικῶν, μέτοχοι ἐγένοντο καὶ ὁ σήμερον ἑορταζόμενος Ἅγιος Βουκόλος καὶ μεθαύριον ὁ Ἅγιος Ἐπίσκοπος Σμύρνης Πολύκαρπος καὶ κατὰ τὴν ἐνιαύσιον περίοδον πάντες οἱ Ἅγιοι καὶ οἱ Μάρτυρες, Ὅσιοι καὶ Δίκαιοι τῆς Ἰωνικῆς γῆς, εὐχόμεθα εἰς πάντας ἡμᾶς τοὺς ζῶντας καὶ περιλειπομένους καὶ κατακλείομεν τὸν λόγον διὰ τῶν στίχων ἑνὸς ποιήματος, ἀφιερωμένου εἰς τὴν Σμύρνην, τοῦ γνωστοῦ Βρεταννοῦ George Horton:

«Βασίλισσα τῆς Μεσογείου καὶ δόξα της
ἦταν ἡ Σμύρνη ὡραία πόλη,
καὶ τὸ πιὸ ὄμορφο μαργαριτάρι τῆς Ἀνατολῆς•
Σμύρνη μου ὡραία πόλη!
Κληρονόμος ἀμέτρητων αἰώνων ἱστορίας,
μητέρα ποιητῶν, ἁγίων καὶ σοφῶν...
Μιὰ ἀπ᾿ τὶς πιὸ ἀρχαῖες, δοξασμένες τὶς Ἑφτά,
ἦταν ἡ Σμύρνη, ἡ ἁγία πόλη
κι᾿ εἶχε ἀναμμένες τὶς λαμπάδες της στὸν οὐρανὸ ψηλά».

«Ἄνω σχῶμεν, λοιπόν, ἀδελφοί, εἰς τὸν οὐρανὸν τὰς καρδίας». Καὶ ἐκεῖθεν, ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐντεῦθεν, ἀπὸ τῆς γῆς, μυριόστομον εὖχος: «Ἔχομεν πρὸς τὸν Κύριον», ὅτι «ἄνευ Αὐτοῦ οὐδὲν δυνάμεθα ποιῆσαι». Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις καὶ ἡ εὐχαριστία καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη, διὰ πάντα καὶ κατὰ πάντα. Ἀμήν.

BUILDING BRIDGES
Interfaith Dialogue, Ecological Awareness, and Culture of Solidarity

Eminent Rector, Professor Oğuz Esen,
Esteemed Faculty of Izmir University of Economics,
Distinguished clergy, honorable diplomats and precious audience,
Beloved students, ladies and gentlemen,

Introduction
It is a unique pleasure and a great privilege to receive an honorary doctorate from the Izmir University of Economics. You are an institution that is both young and vibrant, with creativity and productivity, committed to making a difference in our country and in the world, but also dedicated to preserving and promoting the legacy of the foremost statesman and first president of the Republic of Turkey, Kemal Atatürk. We therefore express our wholehearted gratitude to the administration of this university, and in particular to its Rector, Dr. Oğuz Esen, and also to the school's administration, faculty and students, but above all to Mr. Ekrem Demirtaş, our dearest friend.
We accept this generous distinction in the name of the Ecumenical Patriarchate, which is devoted to the areas of interfaith dialogue, ecological awareness and the culture of solidarity. Our Church has traditionally sought to build bridges between diverse faiths, cultures and peoples, between humanity and the natural environment, as well as to promote peace and solidarity in the name of God and for the sake of the human person.

1. The four functions of religion
A sign of the times at the beginning of this new millennium is "the return of God", the reevaluation of the role and function of religion. The modernistic expectation of a "post-religious secular age" is replaced by talk of a "post-secular period" or even of a "religious explosion".
Religion appears as a central dimension of human life, both at the personal and the social levels. It claims a public role and it participates in all central contemporary discourses. Without reference to religion, it is impossible to understand the past, to analyze the present, or to imagine the future of humanity.
The crucial functions of religion are evident at the following four areas of the human existence and co-existence:
a. Religion is connected with the deep concerns of the human being. It provides answers to crucial existential questions, which permanently affect the human soul. It gives orientation and meaning of life. This is why negligence or oppression of religiousness results in various alienations in human life.
b. Religion is related to the identity of peoples and civilizations, a fact which has definitely been obvious after the fall of the "iron curtain" in 1989. Systematic atheistic ideology and indoctrination failed to uproot religious identity, which constitutes the core of cultural identity. This is why, knowledge of the belief and the religion of the other is an indispensable precondition of understanding otherness and of the establishment of communication and dialogue.
c. Religions have created and preserved the greatest cultural achievements of mankind, essential moral values, and respect of human dignity and of the whole creation. The sacred texts of the religions include precious anthropological knowledge. Religion is the arc of wisdom and of the spiritual inheritance of humanity. Culture has in general the stamp of religion. Even modern humanistic secular movements, for example the human rights-movement, cannot be understood and evaluated independently of their religious roots.
d. The fourth essential function of religion is peacemaking. Religions constitute central factors in peace processes. Hans Kűng puts forward that peace between religions is the main precondition for peace between peoples and civilizations, for universal peace. Religions can, of course, divide; they can cause intolerance and violence. But this is their failure, not their essence, which is the protection of human dignity. The revival of religions -if that were a regeneration and expression of their genuine elements- was always related to a contribution to reconciliation and peace. In our times, the credibility of religions depends largely on their commitment to peace. The way to peace and reconciliation is interreligious dialogue and cooperation in view of the main contemporary challenges, like the destruction of the natural environment and the growing economic and social crisis.
Our world is in crisis, indeed. Yet, never before in history have human beings had the opportunity to bring so many positive changes to so many people and to the global community simply through encounter and dialogue. While it may be true that this is a time of crisis, it must equally be underlined that there has also never been greater chances for communication, cooperation and dialogue.
Let us explore three distinct areas of this task:
a. Building Bridges with other Faiths
b. Building Bridges with Nature
c. Building Bridges of Solidarity

2. Building Bridges with other Faiths
There is a symbolical mosaic that adorns the foyer at the entrance to the headquarters of our Patriarchate in Istanbul. It silently represents a decisive moment in the rich and complex story of a city and a state where Christians and Muslims have coexisted over the centuries. This magnificent image depicts Gennadios Scholarios (1405-1472), first Rum Patriarch of the Ottoman period, with hand outstretched, receiving from the Sultan Mehmet II the "firman" or legal document guaranteeing the continuation and protection of the Orthodox Church. It is a symbol of the beginnings of a long coexistence and interfaith commitment.
The Ecumenical Patriarchate has always been convinced of its responsibility for rapprochement and dialogue. This inspires its tireless efforts for unity among Orthodox Churches throughout the world as well as its pioneering efforts for ecumenical dialogue. All of you will be aware of our meetings during this past year with Pope Francis: In May, we met in Jerusalem to commemorate the historical meeting there of Patriarch Athenagoras and Pope Paul VI in 1964; in June, we accepted the invitation of the Pope to join him in a prayer for peace at the Vatican in the presence of President Peres of Israel and President Abbas of Palestine; and in November, His Holiness accepted our invitation to attend the patronal feast of our Church in Phanar, Istanbul.
However, even at the cost of defamation for "ecumenistic" or "syncretistic" choices, we have never restricted such engagements. The Ecumenical Patriarchate has always labored to serve as a bridge between Christians, Muslims, and Jews. Since 1977, it has pioneered bilateral inter-religious dialogue with the Jewish community (on such topics as law and social justice); since 1986, it has initiated bilateral interfaith dialogue with Islam (on such matters as peace and pluralism); and since 1994, it has organized international multi-faith gatherings for deeper conversations between Christians, Jews and Muslims (on such issues as respect and tolerance). We continue these efforts with sincerity and confidence.
As a young boy, we remember seeing the then Ecumenical Patriarch Athenagoras, an extraordinary leader of profound vision and ecumenical sensitivity. He was a tall man, with piercing eyes and a very long, white beard. Patriarch Athenagoras was known to resolve conflict by inviting the embattled parties to meet, saying to them: "Come, let us look one another in the eyes." This notion of "looking at each other in the eyes" honestly, in order to understand and cooperate with one another, is both inspiring and critical for contemporary concepts of intercultural and interfaith dialogue.
Of course, some people have strong convictions that they would rather sacrifice their lives than change their views. Others -we might say fundamentalists- are unfortunately even willing to take the lives of innocent victims to defend these views. This is why we are obliged to listen more carefully, "look at one another" more deeply "in the eyes." For, in the final analysis, we are always closer to one another in more ways than we are distant from or different to one another. We share far more with each other and resemble one another far more as human beings than we differ in terms of culture and religion. A human being, which grounds its identity exclusively on belonging to a nation and not on being a member of humanity (namely, on the fact that it is human), this creature "has not been really born as a human being", according to Eric Fromm.
As communities, we are called to face the problems of our world with new eyes. We must constantly pursue alternative ways to order human affairs. We must persistently proclaim ways that reject war and violence, and instead strive for tolerance and peace. Conflict may be inevitable in our world; but war and violence are certainly not. Human perfection may be unattainable in this life, but peace is definitely not impossible. If this century will be remembered, it may be for those who sincerely dedicated themselves to the cause of peace.
The pursuit, however, of peace calls for a radical reversal of what has become the normative and defensive way of survival in our world. Peace does not result from economic and cultural development, from the progress of science and technology, from high living standards. Peace is always a duty; it requires vision, commitment, struggle, sacrifice and patience.
We believe that in the great religious traditions there are potentials and inexhaustible reserves of peacemaking. Yet, being able is not enough. We have to work and cooperate for peace; we have to become effective factors of human progress.

3. Building Bridges with Nature
One of our most passionate concerns during our ministry as Patriarch has been protecting the natural environment, raising ecological awareness across academic disciplines, ecological movements and political governments, as well as advocating for a change in established lifestyles in order that people might become more sensitive to the irreversible destruction that threatens the natural environment today.
Orthodoxy is committed to ecology; it is the "green" Church par excellence. Our faith and our worship strengthen our commitment for the protection of creation and promote the "eucharistic use" of the world, the solidarity with creation. The Orthodox Christian attitude is the opposite of the instrumentalisation and exploitation of the world.
We believe that the roots of the environmental crisis are not primarily economic or political, nor technological, but profoundly and essentially religious, spiritual and moral. This is because it is a crisis about and within the human heart. The ecological crisis reflects an anthropological impasse, the spiritual crisis of contemporary man and contradictions of his rationalism, the titanism of his self-deification, the arrogance of his science and technology, the greed of his possessiveness ("the priority of having"), his individual and social eudaemonism.
For Orthodoxy, sin has a cosmological dimension and impact. The theology of the Orthodox Church recognizes the natural creation as inseparable from the identity and destiny of humanity, inasmuch as every human action leaves a lasting imprint on the body of the earth. Moreover, human attitudes and behavior towards creation directly impact on and reflect human attitudes and behavior toward other people, especially the poor. Ecology is inevitably related to sociology and economy, and so all ecological activity is ultimately measured and judged by its effect upon the underprivileged and suffering of our world. The ecological problem is essentially a sociological one.
We are convinced that the theological perspective cannot only discover hidden dimensions of the ecological crisis, but can also reveal possibilities to face and overcome it. What is required of us, at the threshold of the third millennium, is that we overcome the ways in which we looked upon creation in the past, which implied an abusive, domineering attitude toward the natural world. The solution of the ecological problem is not only a matter of science, technology and politics but also, and perhaps primarily, a matter of radical change of mind, of new values, of a new ethos. In Christian theology we use the term metanoia, which means a shift of the mind, a total change of mentality. This is very important, because of the fact that during the last century, a century of immense scientific progress, we experienced the biggest destruction of the natural environment. It seems that scientific knowledge does not reach the depth of our soul and mind. Man knows; and he still continues to act against his knowledge. Knowledge did not cause repentance, but it brought up cynicism and other obsessions.
Our way to the establishment of an ecological culture has to be an ecological one. It is not proper to intend an ecological culture and to make decisions without taking into account their impact on the environment. Religions can contribute essentially to this aim. In the last three decades, the Ecumenical Patriarchate was the protagonist in ecological sensibilisation and action. If there is one thing that we have learned over the last years, it is the way that all of us are intimately and inseparably interconnected with the natural environment. We know now that even the slightest aspect of pollution and climate change on our planet has transparent and tangible implications for the last speck of dust in every corner of our planet.
We are all called to common responsibility for the common good. We must work towards solutions for the challenges that we jointly face.

4. Building Bridges of Solidarity
We are nowadays facing a worldwide economic crisis and its social outcomes on a global scale. We regard this crisis as a "crisis of solidarity", as an ongoing process of "desolidarization". Solidarity is the term, which contains the very essence of social ethos, referring to the pillars of freedom, love and justice. It means steadiness in the struggle for a just society, the respect of human dignity beyond any division of social classes. We are convinced that the future of humanity is related to the establishment of the culture of solidarity.
Religions cannot ignore this immense crisis of solidarity. Economic and social problems affect human beings at the center of their life, their freedom and dignity. Religions developed an impressive tradition of philanthropy and solidarity. Even modern adversaries of religion are astonished at the social power and impact of faith.
The famous biblical parable of the Good Samaritan (Luke 10.25-37), describes the spontaneous compassion and support for the suffering person, despite the fact that this person was a foreigner, or even an "enemy". Christian love is always concrete and personal. Another truth in this parable is expressed in the answer of Jesus to the initial question: "Who is my neighbor?" For Jesus, the truth of love is to become a "neighbor" for everybody who needs our support. In modern terms: if our help can reach people far from us, it is the sense of the commandment of love to support them, to be their brother and sister. In the same parable, we can also detect the call to work for the improvement of the social conditions, which produce need, injustice, poverty and violence. Indeed, religion is not only a matter of personal life and of privacy, but it plays a pivotal role at the level of society.
Our anthropology, our image of the human being and the purpose of its life, defines our attitude toward humanity and social action. If we see the human being as homme machine, we can easily transform the human person into an object. If we regard the human being as a person (prosopon) created "in the image" of God, then our attitude changes. This person-centered anthropology resists the contemporary objectivization of humanity in the name of scientific progress, the modern glorification of the individual as homo clausus; it resists the oppression of human rights in the name of communitarian structures or by totalitarian regimes, as well as the elimination of the dignity and uniqueness of man within the impersonal process of globalization.
The most serious contemporary threat of the culture of solidarity is economism, the fundamentalism of market and profit. We are not qualified economists, but we are convinced that the purpose of economy should be for the service of humankind. The terms economy and ecology have the same etymological root. They contain the Greek word oikos (household). Oikonomia means care or management of our household; oikologia,-ecology- means study, appreciation of our home, keeping our world as oikoumene, as a place where we live and we can live.
We reject "economic reductionism", the reduction of the human being to homo oeconomicus. We resist the transformation of society in a gigantic market, the subordination of the human person to the tyranny of the needs, of consumerism, the identification of "being" with "having", of dignity with property. We demand the respect of social parameters in economy, which are the basis for a life in freedom and dignity; we work for the protection of fundamental human rights and for the establishment of justice and peace.
True faith does not release us from our responsibility to the world. On the contrary: it strengthens us to give witness of reconciliation and peace. The tension between our being "in the world" but, at the same time, "not of the world", provides for our action orientation, sensibility and effectiveness.

Conclusion: The Future as Openness
Interfaith dialogue, environmental awareness and the culture of solidarity are responsibilities that we owe not only to the present generation. Future generations are entitled to a world free from fanaticism and violence, unspoiled by pollution and natural devastation, a society as a place of solidarity.
We hear it often stated that the last two centuries were times of struggle for freedom and equality. This must become an era of fraternity and solidarity. However, this cannot be achieved without the contribution of religion. Thus, we can realize the gravity of the error of those modern thinkers, who underestimated or rejected the religious phenomenon, the fault of those who were blind in front of the dynamism of religion, of the culture it created, of its contribution to peace and its enormous social impact. They have easily but wrongly identified the negative aspects of religion, such as violence in the name of God, with its very essence.
Progressive intellectuals are in a way accused of having indirectly strengthened fundamentalistic excesses in religion, since they downgraded religious faith and practices. Fundamentalistic explosion is often a reaction against an offense of faith.
Dialogue or openness is the antidote to fundamentalism. It is a gesture and source of greater solidarity. Openness to the "other" does not threaten our particular identity. On the contrary, it deepens and enriches it. Openness resists both fanaticism and acceptance of everything, the nihilism of "anything goes". It affirms plurality and intercultural exchange. Obviously, everything depends on our attitude toward pluralism and otherness. Pluralism is a hopeful chance and a positive challenge. Fear of difference and otherness leads to the enclosure within the boundaries of our particular culture and consequently to fundamentalism.
Another major challenge for religions in our days is the human rights movement. Modern human rights claim to function as fundamental common values, as universal humanistic criterion. If religions approach human rights in a spirit of openness, they will discover part of their own basic principles and core values. In this way, religions can contribute to a deeper understanding of human rights, of their normative elements and of their limits. This attitude gives religions the chance to promote their own traditional ethos in its proper content and to point out the religious dimension of freedom. After all, the history of freedom does not begin with the history of modern human rights.
Dear students of the Izmir University of Economics: Looking into your eyes means drawing encouragement, inspiration and hope for a bright future.
Distinguished Professors: Your sacred task is to transmit to your students the spirit of openness. It is they who shall carry the responsibility for social values, for religion and culture, for freedom and justice, for the respect of otherness, for solidarity with creation and with humanity. Education has to offer the vision of a culture of participation and sharing, of existence as coexistence, of life as communion.
Weremain thankful for this encounter and express once again our gratitude to your University for the exceptional award and the invitation to address you today.
Thank you very much. And God bless you!

Ἀριθμ. Πρωτ. 133

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ - ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ
ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ,
ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ,
ΠΑΡ᾿ HΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ

***

«Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται• οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε» (στιχηρὸν ἰδιόμελον τοῦ Τριῳδίου, Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς).

Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐγκεντρίζει ἡμᾶς εἰς τὸ σῶμα Του καὶ μᾶς καλεῖ νὰ γίνωμεν ἅγιοι «ὅτι ἐγώ», λέγει, «ἅγιός εἰμι» (Α΄ Πέτρ. α΄, 16). Ἐπιθυμεῖ ὁ Πλάστης μας νὰ ἔχωμεν κοινωνίαν μαζί Του καὶ νὰ γευθῶμεν τῆς χάριτός Του, νὰ μετάσχωμεν δηλαδὴ τῆς ἁγιότητός Του. Ἡ κοινωνία μὲ τὸν Θεὸν εἶναι ζωὴ μετανοίας καὶ ἁγιότητος, ἡ δὲ ἀπομάκρυνσις ἐξ Αὐτοῦ, ἡ ἁμαρτία, ταυτίζεται ἀπὸ τοὺς Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὴν «κακίαν τῆς καρδίας». Ἡ «ἁμαρτία οὐκ ἔστι τῆς φύσεως, ἀλλὰ τῆς κακῆς προαιρέσεως» (Θεοδωρήτου Κύρου, Διάλογος Α΄- Immutabilis, P.G. 83, 40D) ἢ τοῦ κακοῦ πνεύματος καὶ «οὐδεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμενος ἁμαρτάνει», κατὰ τὸν Θεοφόρον Ἰγνάτιον.
Ἡ ἁγιότης εἶναι ἰδιότης τοῦ Κυρίου, ὁ Ὁποῖος εἶναι ὁ «προσφέρων καὶ προσφερόμενος καὶ προσδεχόμενος καὶ διαδιδόμενος». Ὁ κατὰ χάριν ἱερουργὸς τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας προσφέρει εἰς τοὺς πιστοὺς «τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις», Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ, καὶ λαμβάνει ἀμέσως παρὰ τοῦ πληρώματος τῶν Ὀρθοδόξων τὴν ἀπόκρισιν εἰς τὴν προσφορὰν ὅτι: «εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός», ὁ «ἐσθιόμενος καὶ μηδέποτε δαπανώμενος, ἀλλὰ τοὺς μετέχοντας ἁγιάζων».
Εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἐπιτύχῃ τὸ «καθ᾿ ὁμοίωσιν» μὲ τὸν Θεόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη, τὴν ἁγιότητα δηλαδή, ἡ ἀποβλέπουσα ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀνθρώπου Μία, Ἁγία, Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία «θεοπρεπῶς ἐδογμάτισε» μίαν περίοδον τοῦ ἔτους ὡς περίοδον ἰδιαιτέρας προσευχῆς καὶ δεήσεως πρὸς κατευνασμὸν τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος.
Ἡ περίοδος αὕτη εἶναι ἡ ἀρχομένη ἀπὸ τῆς αὔριον σωτήριος προετοιμασία διὰ τὸ «Πάσχα τὸ μέγα καὶ ἱερώτατον Χριστοῦ». Εἶναι ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ βιώσωμεν «δέησιν προσάγοντες καὶ ἄφεσιν αἰτοῦντες», ὥστε νὰ γευθῶμεν ἀληθῶς τὸ Πάσχα «μετὰ πάντων τῶν Ἁγίων», γινόμενοι «ἅγιοι», διὰ τῆς ὁμολογίας ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ὅτι εἴμεθα «σκεύη κεραμέως» συνθλιβόμενα ὑπὸ τοῦ πονηροῦ καθ᾿ ἡμέραν, «πίπτοντες καὶ ἀνιστάμενοι». Νὰ ὁμολογήσωμεν δηλαδὴ τὴν ἀνθρωπίνην ἀτέλειαν καὶ ἀδυναμίαν μας καὶ τὴν ἐνώπιον Θεοῦ μηδαμινότητά μας, μετανοοῦντες καὶ ἐπαναλαμβά-νοντες ἐν ἑσπέρᾳ καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίᾳ καὶ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάσῃ ὥρᾳ, καίτοι «ἅγιοι» διὰ τοῦ βαπτίσματος, ὅτι «εἷς Ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός».
Καλοῦμεν, λοιπόν, πάντας τοὺς Ὀρθοδόξους πιστούς, κληρικούς, μοναχοὺς καὶ μοναχάς, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, νὰ μεταβάλωμεν τὴν ζωήν μας, πάντοτε μέν, ἰδιαιτέρως δὲ κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, εἰς ἀγαπητικὴν πρὸς τὸν πλησίον προσπάθειαν προπαρασκευῆς διὰ τὴν μετοχὴν ἐκτυπώτερον ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν ἀνέσπερον Βασιλείαν τοῦ Κυρίου, τὸ «καινὸν Πάσχα». Προσκαλοῦμεν τοὺς πάντας εἰς ζωὴν ἁγιότητος καὶ πνευματικοῦ ἀγῶνος διὰ νὰ χαρισθῇ εἰς τὸν κόσμον καὶ εἰς ἡμᾶς ὡς «δόσις ἀγαθὴ» καὶ ὡς «δώρημα τέλειον» ἡ δυνατότης τῆς ὑπερβάσεως τῆς ἁμαρτίας, διότι «πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ [...] καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται» (Α ́ Ἰωάν. γ΄, 9-10).
Ἂς εἰσέλθωμεν, λοιπόν, μὲ ὅλην τὴν ψυχήν μας, μὴ σκυθρωπάζοντες, ἀλλὰ χαίροντες καὶ ἀγαλλόμενοι, εἰς τὸ πνευματικὸν τοῦτο στάδιον τῶν ἀρετῶν καὶ ἂς καθοπλισθῶμεν «ἀγάπης τὴν λαμπρότητα, προσευχῆς τὴν ἀστραπήν, ἁγνείας τὴν καθαρότητα, εὐανδρίας τὴν ἰσχύν», καὶ ἂς συνοδοιπορήσωμεν μὲ τὸν Κύριον, δεόμενοι Αὐτοῦ νὰ μὴ «παρίδῃ ἡμᾶς κινδυνεύοντας τὴν ἀπ᾿ Αὐτοῦ διάστασιν» (Δοξαστικὸν τῆς Σταυροπροσκυνήσεως), ἀλλὰ νὰ μᾶς ἀξιώσῃ «ὅπως λαμπροφόροι προφθάσωμεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν, τὴν καταλάμπουσαν ἀφθαρσίαν τῷ κόσμῳ» (ποίημα Θεοδώρου, ἀκολουθία Δευτέρας Α΄ Ἑβδομάδος Νηστειῶν).

Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Χριστῷ,

Ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶναι ὡς περίοδος προετοιμασίας καὶ μετανοίας φωνὴ τῆς συνειδήσεώς μας, ἡ ὁποία, ἐσωτερικὴ καὶ ἀνέκφραστος, εἶναι προσωπικὴ κρίσις. Ὅταν μᾶς εὑρίσκῃ σφάλλοντας διαμαρτύρεται ἐντονώτατα, καθότι «οὐδὲν αὐτῆς βιαιότερον ἐν κόσμῳ», κατὰ τὸν βιωματικὸν κήρυκα τῆς μετανοίας Ἅγιον Ἀνδρέαν Κρήτης. Ὅθεν, πρέπει νὰ εἰρηνεύῃ μὲ τὴν συνείδησίν του ἕκαστος, διὰ τῆς μετανοίας, ὥστε «ἐν τῷ πυρὶ τῆς συνειδήσεως νὰ προσφέρωμεν μυστικὴν ὁλοκάρπωσιν», θυσιάζοντες τὰ πάθη μας καὶ προσφέροντες αὐτὰ θυσίαν ἀγάπης πρὸς τὸν συνάνθρωπον, ὅπως ὁ Κύριος ἑαυτὸν ὑπὲρ «τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καὶ σωτηρίας». Τότε μόνον θὰ ἀνατείλῃ καὶ δι᾿ ἡμᾶς ἐκ τοῦ τάφου ἡ συγγνώμη καὶ θὰ ζήσωμεν ὡς ἀνθρωπότης ἐν ἀλληλοσεβασμῷ καὶ ἀγάπῃ μακρὰν τῶν ὅσων βλέπομεν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας φρικτῶν ἐγκλημάτων νὰ πλήττουν τὴν οἰκουμένην ἅπασαν. Εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον ἔχομεν συμμάχους καὶ πρεσβευτὰς πάντας τούς Ἁγίους καὶ μάλιστα τὴν Παναγίαν Μητέρα τοῦ Κυρίου μας, τὴν διὰ τῶν ἱκεσιῶν της ὡς ἄλλος λουτὴρ «ἐκπλύνουσαν συνείδησιν».
Ὅθεν, προτρεπόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν, ὡς πνευματικὸς Πατὴρ τῶν ἀνὰ τὴν οἰκουμένην Ὀρθοδόξων πιστῶν μας, ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, νὰ δράμωμεν μετὰ σπουδῆς εἰς τὸ ἀπὸ τῆς αὔριον ἀρχόμενον στάδιον τῶν ἀρετῶν, «μὴ ἄτοπα λογιζόμενοι, μὴ παράνομα πράττοντες», ἀλλὰ πορευόμενοι ἐν Χάριτι νὰ ἐκπλύνωμεν τὰς συνειδήσεις «γνώμῃ ἀγαθῇ» διὰ τῆς μετανοίας, ἔχοντες τὴν βεβαιότητα ὅτι οἱ οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ καὶ πάντα «τὰ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα» θὰ καταυγασθοῦν ἐν τέλει ὑπὸ τοῦ φωτὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου.
Ἡμεῖς δέ, «πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ Ναοῦ τοῦ Κυρίου» ἱστάμενοι, ἐὰν ἀξίως πολιτευθῶμεν, θὰ περιβληθῶμεν χιτῶνα φωτεινὸν μιμήσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ θὰ ἀξιωθῶμεν τοῦ «καινοῦ πόματος» ἐκ τῆς Πηγῆς τῆς ἀφθαρσίας, γευόμενοι τῆς χαρᾶς τοῦ ὀλβίου τάφου τοῦ Κυρίου καὶ συνωθούμενοι ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ «ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου», ἐν τόπῳ ὅπου «τὰ φοβερὰ τελεσιουργεῖται». Γένοιτο.
Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ ,βιε´
† Ὁ Κωνσταντινουπόλεως
διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

Τό πρωΐ τῆς Παρασκευῆς 30 Ἰανουαρίου, ἡμέρα ἑορτῆς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ χοροστάτησε στὸν Ὄρθρο καί στή Θεία Λειτουργία στόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό Ἁγίου Νικολάου.
Ἡ μαθήτρια τῆς Γ' τάξεως τοῦ Ἱπποκρατείου Λυκείου Κῶ Νομική Τριανταφύλλου ἐξεφώνησε τόν πανηγυρικό τῆς ἡμέρας.
Στίς 12.30 μ.μ. πραγματοποιήθηκε στήν Πνευματική Ἑστία τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κώου καί Νισύρου ἑορταστική ἐκδήλωση τήν ὁποία παρακολούθησε μεγάλος ἀριθμός ἐκπαιδευτικῶν καί μαθητῶν.
Στήν ἐκδήλωση ὁμίλησε ὁ ἐκπαιδευτικὸς κ. Νικόλαος Ἱερομνήμων, Διευθυντὴς τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Καρδάμαινας, μὲ θέμα «Ὁ σκοπὸς τῆς παιδείας κατὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες» καὶ τὴν διήνθισε μουσικὰ τό μουσικοθεατρικό μαθητικό σχῆμα τῶν Γυμνασίων Ἀντιμαχείας καί Κεφάλου ὑπό τήν καθοδήγηση τῶν ἐκπαιδευτικῶν Μαρίας Εὐστρατιάδου καί Ἰωάννη Τοπαλίδη.
Πρίν τήν ὁλοκλήρωση τῆς ἐκδηλώσεως, τήν ὁποία παρουσίασε ἡ θεολόγος κ. Ἑλένη Ζαρίφη, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ ἀπηύθυνε θερμά λόγια εὐχαριστίας πρός τούς ἐκπαιδευτικούς γιά τήν προσφορά τους στά παιδιά τοῦ τόπου μας καί στήν πατρίδα μας.
Στό τέλος ἡ Ἱερά Μητρόπολις Κώου καί Νισύρου προσέφερε δῶρο σέ ὅλους τούς ἐκπαιδευτικούς.

Γνωρίζουμε στοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανούς, ὅτι στὶς 2 Φεβρουαρίου, ἑορτὴ τῆς Ὑπαπαντῆς τοῦ Κυρίου, πανηγυρίζει ὁ Ἱερὸς Ναὸς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Παναγίας τῶν Καστριανῶν στὸ Παλαιὸ Πυλί.

Τὴν Κυριακὴ 1η Φεβρουαρίου στὶς 5.00 τὸ ἀπόγευμα θὰ τελεσθεῖ Μέγας Πανηγυρικὸς Ἑσπερινὸς χοροστατοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κώου καὶ Νισύρου κ. Ναθαναήλ.

Τὸ πρωῒ τῆς Δευτέρας 2ας Φεβρουαρίου θὰ τελεσθεῖ Πανηγυρικὴ Ἀρχιερατικὴ Θεία Λειτουργία.

Το παρόν έχει θέση πρόσκλησης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ἡ Ἱερὰ Μητρόπολις Κώου καὶ Νισύρου μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἑορτῆς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν τὴν Παρασκευὴ 30 Ἰανουαρίου διοργανώνει ἑορταστικὴ ἐκδήλωση στὴν Πνευματικὴ Ἑστία τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως προσκαλώντας σὲ αὐτὴ σύνολη τὴν ἐκπαιδευτικὴ κοινότητα.

Σκοπὸς τῆς ἐκδηλώσεως εἶναι ἡ ἀνάδειξη τῆς σχέσεως τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν μὲ τὰ ἑλληνικὰ γράμματα, καθὼς καὶ τῆς προσωπικότητάς τους, ἡ ὁποία μὲ κύριο χαρακτηριστικὸ τὴν ἀγάπη καὶ τὸν σεβασμὸ στὸν πλησίον, ἔθεσε σὲ νέα βάση τὰ κοινωνικὰ καὶ παιδαγωγικὰ δεδομένα τῆς ἐποχῆς τους.

Μὲ τὴν ἐκδήλωση αὐτὴ ἡ Ἱερὰ Μητρόπολις Κώου καὶ Νισύρου τιμᾶ ὅλους τοὺς ἐκπαιδευτικούς, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸν συνεχὴ ἀγῶνα καὶ τὸ ἀκούραστο ἐνδιαφέρον τους προσέφεραν καὶ προσφέρουν τὸ σημαντικότατο ἀγαθὸ τῆς παιδείας στοὺς νέους μας.

Στὴν ἐκδήλωση, ἡ ὁποία θὰ ξεκινήσει στίς 12.30 μ.μ., θὰ ὁμιλήσει ὁ ἐκπαιδευτικὸς κ. Νικόλαος Ἱερομνήμων, Διευθυντὴς τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου Καρδάμαινας, μὲ θέμα «Ὁ σκοπὸς τῆς παιδείας κατὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες» καὶ θὰ τὴν διανθίσει μουσικὰ τὸ μουσικοθεατρικὸ μαθητικὸ σχῆμα τῶν Γυμνασίων Ἀντιμαχείας καὶ Κεφάλου ὑπὸ τὴν καθοδήγηση τῶν ἐκπαιδευτικῶν Μαρίας Εὐστρατιάδου καὶ Ἰωάννη Τοπαλίδη.

Ἡ ἐκδήλωση ἀπευθύνεται σὲ ὅλους τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς ποὺ ὑπηρετοῦν καὶ διαβιοῦν στὴν Κῶ καὶ στὴν Νίσυρο εἴτε αὐτοὶ ἐργάζονται στὴν δημόσια πρωτοβάθμια καὶ δευτεροβάθμια ἐκπαίδευση εἴτε ἔχουν ἀφυπηρετήσει εἴτε δραστηριοποιοῦνται μὲ ὁποιαδήποτε ἄλλη σχέση στὸν ἐκπαιδευτικὸ χῶρο.

Ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Τό πρωί τῆς Τρίτης 6 Ἰανουαρίου, ἑορτῆς τῶν Θεοφανείων, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ χοροστάτησε κατά τήν ἀκολουθία τοῦ Ὄρθρου καί προσέφερε τή Θεία Εὐχαριστία στόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό Ἁγίου Νικολάου Κῶ.
Μετά τό πέρας τῆς Θείας Λειτουργίας ὁ Σεβασμιώτατος τέλεσε τήν ἀκολουθία τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ καί ἐν συνεχείᾳ προέστη τῆς ἱερᾶς πομπῆς, ἡ ὁποία κατευθύνθηκε στό λιμάνι, μπροστά ἀπό το Κάστρο τῆς Νεραντζιᾶς. Στό σημεῖο αὐτό ὁ Σεβασμιώτατος ἁγίασε τά ὕδατα.
Παρά τό ἔντονο κρύο καί τόν σφοδρό ἄνεμο πλῆθος πιστῶν παρακολούθησε τόν ἁγιασμό τῶν ὑδάτων καί πολλοί νέοι βούτηξαν γιά νά πιάσουν τό Σταυρό.

Τό ἀπόγευμα τῆς Κυριακῆς 28 Δεκεμβρίου 2014 παρουσιάστηκε στήν αἴθουσα τῆς Πνευματικῆς Ἑστίας τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κώου καί Νισύρου τό βιβλίο τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ μέ τίτλο «Ἡ Ὁσία Μελώ στή Βουρρίνα τῆς Κῶ. Λαϊκή παράδοση καί λατρεία». Τό βιβλίο, τό ὁποῖο ἐτέθη σέ κυκλοφορία ἀπό τίς Ἐκδόσεις Ἁρμός, ἀποτελεῖ ἐπεξεργασμένη μορφή τῆς μεταπτυχιακῆς ἐρευνητικῆς ἐργασίας μέ τήν ὁποία ὁ Σεβασμιώτατος ἔλαβε, μέ τόν βαθμό ἄριστα, τό Δίπλωμα Εἰδικεύσεως στή Λαογραφία.
Τήν ἐκδήλωση ἄνοιξε ὁ καθηγητής Λαογραφίας καί Διευθυντής τοῦ Τομέα Βυζαντινῆς Φιλολογίας καί Λαογραφίας τοῦ Τμήματος Φιλολογίας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, κ. Μηνᾶς Ἀλ. Ἀλεξιάδης, ὁ ὁποῖος ὁμίλησε μέ θέμα «Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ καί τό νέο βιβλίο του "Ἡ Ὁσία Μελώ στή Βουρρίνα τῆς Κῶ. Λαϊκή παράδοση καί λατρεία"».
Στή συνέχεια ἔλαβε τό λόγο ἡ Λέκτωρ Κοινωνικῆς Λαογραφίας τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κ. Βασιλική Χρυσανθοπούλου ἀναπτύσσοντας τό θέμα «Προσεγγίζοντας τήν ζωντανή λαϊκή παράδοση καί τή λαϊκή λατρεία τῆς Κῶ μέσα ἀπό τό βιβλίο τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κώου καί Νισύρου, κ. Ναθαναήλ-Φιλίππου Διακοπαναγιώτη: Μία ἀνάγνωση ἀπό τή σκοπιά τῆς Λαογραφίας».
Ἀκολούθησε ὁ κ. Γεώργιος Θανόπουλος, Ἐπίκουρος Καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ὁμίλησε μέ θέμα «Ἡ σημασία τῆς μελέτης τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κώου καί Νισύρου, κ. Ναθαναήλ, γιά τήν τοπική ἱστορία καί τή θρησκευτική λαογραφία τῆς Κῶ».
Χαιρετισμό ἀπηύθυνε ὁ Γραμματέας τοῦ Τομέα Βυζαντινῆς Φιλολογίας καί Λαογραφίας κ. Γεώργιος Πιτσινέλης, ὁ ὁποῖος ἀναφέρθηκε στήν παρουσία τοῦ Σεβασμιωτάτου ὡς μεταπτυχιακοῦ φοιτητοῦ.
Τέλος, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ, ἀφοῦ σκιαγράφησε τή σχέση του μέ τήν Ὁσία Μελώ, εὐχαρίστησε ὅσους συνέδραμαν στήν ὁλοκλήρωση τοῦ βιβλίου.

Τό ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου 27 Δεκεμβρίου 2014 ὁ καθηγητής Λαογραφίας καί Διευθυντής τοῦ Τομέα Βυζαντινῆς Φιλολογίας καί Λαογραφίας τοῦ Τμήματος Φιλολογίας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, κ. Μηνᾶς Ἀλ. Ἀλεξιάδης, ὁμίλησε στήν αἴθουσα τῆς Πνευματικῆς Ἑστίας τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κώου καί Νισύρου μέ θέμα «Ψηφίδες ἀπό τήν ἐθιμολογία τοῦ Δωδεκαημέρου».
Ὁ κύριος καθηγητής ἑστίασε σέ ἔθιμα ὅπως τό χριστόψωμο, ἡ πρωτοχρονιάτικη πίττα καί τά κάλαντα, ἀναφέρθηκε στό χριστόξυλο καί σέ έθιμα τῶν Θεοφανείων, ἐνῶ ὁλοκλήρωσε τήν ὁμιλία του μέ μία πολύ ἐνδιαφέρουσα παρουσίαση τῆς συνήθειας ἀνταλλαγῆς τῶν ἑορταστικῶν καρτῶν, καθώς αὐτές ἀποτελοῦν ἀναπόσπαστο κομμάτι τῆς ἐθιμικῆς προσεγγίσεως τῆς περιόδου αὐτῆς.
Μέ τήν ὁλοκλήρωση τῆς ὁμιλίας ἡ χορωδία τοῦ 2ου Δημοτικοῦ Σχολείου Κῶ, ὑπό τήν Διεύθυνση τοῦ κ. Χρήστου Γαμβρέλλη, ἔψαλλε κάλαντα καί ἀπέδωσε τραγούδια τῆς περιόδου τοῦ Δωδεκαημέρου.
Νά σημειώσουμε ὅτι ἡ ἐκδήλωση συνδιοργανώθηκε ἀπό τόν Δῆμο Κῶ, τό Δημοτικό Συμβούλιο τοῦ Δήμου Κῶ καί τήν Ἱερά Μητρόπολη Κώου καί Νισύρου.

Ἀριθμ. Πρωτ. 1377

ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΑΠΟΔΕΙΞΙΣ
ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΟΙΣ

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ
ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ,
ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
ΧΑΡΙΝ, ΕΛΕΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

* * *

Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

«Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!»

Ἐφάνη ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Θεὸς καὶ ἐφανερώθη συγχρόνως ὁ τέλειος ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀσύλληπτος ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Oἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι ἰδιαιτέρως ζῶμεν τὴν μεταπτωτικὴν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς διαπιστώνομεν μετὰ τοῦ Ψαλμῳδοῦ ὅτι «πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός» (Ψαλμ. ΙΓ΄ 3 - Ρωμ. γ΄ 12-13).
Πρὸ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Χριστοῦ δὲν ἠδύνατο ὁ ἄνθρωπος νὰ φαντασθῇ τὴν ἀσύλληπτον ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, διότι μετὰ τὴν πτῶσιν ἠσθένησε καὶ ἠλλοιώθη. Μόνον οἱ πολὺ φωτισμένοι ἄνθρωποι διῃσθάνθησαν καὶ πρὸ Χριστοῦ τὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ Ψαλμῳδοῦ «τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ;» (Ψαλμ. Η΄ 5), διεκήρυξαν: «ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾿ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτὸν» (ἐ.ἄ. 6).
Τὴν ὑπερτάτην αὐτὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου ἐφανέρωσεν ὁ Θεάνθρωπος Κύριος καί, ἔκτοτε, ἐπαναλαμβάνουν κατ᾿ ἔτος διακηρύξεις κρατῶν, κυβερνήσεων καὶ κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ διεθνεῖς συμβάσεις ἀναφερόμεναι εἰς τὸν σεβασμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ.
Ἐν τούτοις, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας βλέπομεν καθημερινῶς τὸν χείριστον ἐξευτελισμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τὴν ἀτίμωσιν καὶ τὸν διασυρμὸν αὐτοῦ. Ὀφείλομεν, λοιπόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς δόξης καὶ τιμῆς διὰ τῆς ὁποίας περιέβαλε τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον ὁ «δι᾿ ἡμᾶς καθ᾿ ἡμᾶς γενόμενος» Δημιουργός μας, νὰ πράξωμεν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἐσχάτως διογκουμένη ἐξευτελιστικὴ διὰ τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον συμπεριφορά.
***
Παρακολουθοῦμεν ἔκπληκτοι τὸ ἐπαναλαμβανόμενον συνεχῶς «δρᾶμα τῆς Βηθλεέμ». Διότι περὶ δράματος πρόκειται καὶ ὄχι περὶ χαρμοσύνου γεγονότος, ἐφ᾿ ὅσον ἀγνοεῖται ὁ σπαργανούμενος ἐν φάτνῃ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ δημιούργημά Του, ὁ ἄνθρωπος, δὲν ἀντιμετωπίζεται ὡς «εἰκὼν Θεοῦ».
Ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας καὶ ἡ θεολογία της διδάσκουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα ἀξιοῦνται πλήρους σεβασμοῦ, διότι ἡνώθησαν μὲ τὸν Θεὸν εἰς τὸν σαρκωθέντα Κύριον. Ὅθεν, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας διὰ νὰ γίνῃ ὑπὸ πάντων σεβαστὴ ἡ ὑπερτάτη ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου.
***
Μετὰ πολλῆς συνοχῆς καρδίας καὶ βαθείας θλίψεως τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον καὶ ἡ ἡμετέρα Μετριότης παρακολουθοῦμεν τὰ ὁσημέραι ὀγκούμενα κύματα ταῦτα βίας καὶ βαρβαρότητος, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ μαστίζουν διαφόρους περιοχὰς τοῦ πλανήτου μας, καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ μάλιστα τοὺς γηγενεῖς ἐκεῖ χριστιανούς, εἰς τὸ ὄνομα συχνάκις τῆς θρησκείας. Δὲν θὰ παύσωμεν δὲ νὰ διακηρύττωμεν ἀπὸ τοῦ Ἱεροῦ τούτου Κέντρου τῆς Ὀρθοδοξίας πρὸς πάντας, τοὺς ἀδελφοὺς Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τῶν λοιπῶν Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν, τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Θρησκειῶν, τοὺς Ἀρχηγοὺς Κρατῶν, πρὸς πάντα ἄνθρωπον καλῆς θελήσεως, μάλιστα δὲ πρὸς τούς, κατόπιν ὑποκινήσεων ἤ μὴ θέτοντας τὴν ἰδίαν ζωὴν αὐτῶν εἰς κίνδυνον διὰ νὰ ἀφαιρέσουν ἀνθρωπίνους ζωάς, συνανθρώπους - δημιουργήματα καὶ αὐτὰ τοῦ Θεοῦ-, καὶ πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὅτι οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μορφὴ ἀληθοῦς καὶ γνησίας θρησκευτικότητος ἢ πνευματικότητος ἄνευ ἀγάπης πρὸς τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον. Οἱονδήποτε ἰδεολογικόν, κοινωνικὸν ἢ θρησκευτικὸν μόρφωμα περιφρονεῖ τὸν κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ πλασθέντα ἄνθρωπον καὶ διδάσκει ἢ ἐπιτρέπει τὸν θάνατον συνανθρώπων μας, μάλιστα δὲ μὲ βάναυσον καὶ πρωτόγονον τρόπον, οὐδεμίαν ἀσφαλῶς ἔχει σχέσιν μὲ τὸν Θεὸν τῆς ἀγάπης.
***
Στρέφοντες, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, τοὺς ὀφθαλμούς μας εἰς τὴν κρατοῦσαν σήμερον ἐν τῷ κόσμῳ κατάστασιν ἀποστρέφομεν τὸ πρόσωπόν μας ἐκ τῶν θλιβερῶν γεγονότων μισαλλοδοξίας καὶ ἐχθρότητος, τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὴν ἀνθρωπότητα καὶ φθάνουν πλέον, διὰ τῶν συγχρόνων μέσων γενικῆς ἐπικοινωνίας, εὐχερέστερον εἰς τὰς ἀκοὰς καὶ τὴν ὅρασίν μας προκαλοῦντα τρόμον διὰ τὰ ἐπερχόμενα δεινά, καὶ προβάλλομεν ὡς ἰσχυρὸν ἀντίδοτον εἰς τὴν σύγχρονον βίαν τὴν καταπλήξασαν τοὺς μάγους καὶ τὸν κόσμον «ἐσχάτην πτωχείαν» τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἐνεργεῖ πάντοτε ὡς ἀγάπη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ Θεοῦ, ἡ μυστικὴ δύναμις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ γένους τῶν χριστιανῶν. Ἡ δύναμις ἡ ὁποία νικᾷ καὶ ὑπερβαίνει διὰ τῆς ἀγάπης τὴν κάθε εἴδους βίαν καὶ κακίαν.
***
Οὕτως ἀποτιμῶντες κατὰ τὰ ἐφετεινὰ Χριστούγεννα τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, εὐχόμεθα ὅπως βιώσωμεν οἱ πάντες τὴν χαρὰν τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ τῆς ἀξίας τοῦ προσώπου, τοῦ συνανθρώπου, καὶ τὴν παῦσιν τῆς βίας κάθε μορφῆς, τὴν νίκην ἐπὶ τῆς ὁποίας διὰ τῆς ἀγάπης προβάλλει καὶ προσφέρει ὁ σάρκα λαβὼν «μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος», ὁ «Ἄρχων εἰρήνης» καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Χριστός.
Αὐτοῦ τοῦ τεχθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος Κυρίου τῆς δόξης, τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης ἡ Χάρις καὶ τὸ ἄπειρον Ἔλεος καὶ ἡ εὐδοκία εἴησαν μετὰ πάντων.
Χριστούγεννα ,βιδ΄
+ Ὁ Κωνσταντινουπόλεως
διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν.